KAMU ÖZEL İŞBİRLİĞİ MODELİ

Kamu Özel İşbirliği Modeli; kısmen veya tamamen kamusal yükümlülük altındaki bazı yatırım ve hizmetlerin, projeye yönelik maliyet, risk ve getirilerinin, uzun vadeli bir sözleşmeyle, kamu ve özel sektör arasında paylaşılması yoluyla gerçekleştirilmesine dayanan bir, finansman modelidir.

Gelişmiş ülkelerde işletmeciliğin devlet kontrolünde özel sektöre devri olarak uygulanan KÖİ modeli özellikle sağlık sektöründe daha çok uygulanmaktadır. Kamu özel işbirliği modelinin ilk uygulamaları, İngiltere’de 1660’larda özel sektörün katıldığı yol inşaat projeleri ile başlamıştır. Özellikle endüstri devrimi sonrasında kanal ve demiryolu projeleriyle 1860’lara gelindiğinde kamu özel ortaklığı modelinin uygulanması en üst seviyeye ulaşmış fakat Avrupa’daki ekonomik krizle birlikte birçok yatırımcı iflas etmiştir. İngiltere’nin ardından Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa’da da kamu özel ortaklığı modeli uygulanmıştır. Yine Mısır valisi Said Paşa tarafından desteklenen ve yapımı 1869 yılında tamamlanan Süez Kanalı da kamu özel ortaklığının bir ürünü olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kamu özel işbirliği (PPP) modellerinde ilk girişim İngiltere tarafından, özel sektörün kamusal alana girmesine engel olan yasal düzenlemelerin kaldırılmasından sonra, özel sektör işbirliği ile kurduğu ve bu modelinin genel çerçevesini oluşturan “Özel Sektör Finansman Girişimi (PFI-Private Finance Initiative) ile atılmıştır. İngiltere’de modelin başarılı uygulamalarını müteakip birçok ülke bu modeli kendi sınırları içinde uygulamaya başlamışlardır. 1999 yılında dünyada PPP uygulamaları konusunda çalışma yapan ülkelerin sayısı 10 civarında iken bu sayı bugün itibariyle oldukça artmıştır.

Son yıllarda ülke genelinde büyük motivasyon ve başarı ile gerçekleştirilen KÖİ projeleri ile ülkemizin bölgenin sağlık merkezi konumuna yükselmesi amacı doğrultusunda çok önemli adımlar atılmaktadır.


Neden Kamu Özel Ortaklığı

- Bütçe kısıtları ve ilave kaynak ihtiyacı
- Projeleri daha hızlı/daha kısa sürede ve daha nitelikli olarak hayata geçirmek
- Finansman maliyetini zamana yaymak
- İnşaat ve işletme maliyetlerinde etkinlik
- Özel sektörün sahip olduğu işletme deneyimlerinin kamu altyapı ve hizmet sunumuna aktarmak
- Risk paylaşımı yapmak